- إمَّا من وَقتِ المَرَضِ بِحَسَبِ المَبدَأ و المُنتَهَي . - و إمّا من قُوَّةِ المَريضِ . فَإِنَّهُ إِن كانَ قَوِيّاً لَم يُؤخَّرِ الاستِفراغُ ، و إِن كانَ ضَعيِفاً اخِّرَ لِيَتَراجَعَ القُوَّةُ بِالأغذيَةِ . - تناسب دارو با دوره بيمارى ( به نسبت آغاز و انجام آن ) . - تناسب دارو با توان بدنى بيمار . مثلا ، در بيمار قوى دفع فضولات را نبايد به تاخير انداخت ، ولى در بيمار ضعيف بايد آن را به تاخير انداخت تا توان او با خوردن غذا باز گردد . - و إمّا مِمّا يُلائِمُ الوَقتَ . كَما يُستَفرَغُ في الشِّتاءِ عند أنصافِ النَّهارِ ، و في الصَّيفِ بِالأسحارِ « 1 » . - موافقت دارو با فصل . مثلا ، دفع فضولات در زمستان بايد به هنگام نيمروز ، و در تابستان در بامدادان باشد . و أمّا جهَةُ استِعمالِهِ انتخاب مسير دادن دارو فَيُؤخَذُ من نَفسِ العُضوِ العَلِيلِ . كَالسَّحجِ في الأمعاءِ العُليا يُداوَي بِالمَشروبِ ، و في الأمعاءِ السُّفلَي يُداوَي بِالحُقنَةِ . اين به محل بيمارى در عضو بستگى دارد . مثلا ، سحج ( خراش ) روده‌هاى بالايى را با شربت ، و سحج روده‌هاى انتهايى را با حقنه درمان مىكنند . « 2 » و أمّا اختِيارُ الأوفَقِ منه انتخاب بهترين دارو فَيُستَخرَجُ من قُوَّةِ المَريضِ و ضَعفِهِ . اختيار بهترين و موافق‌ترين دارو به توانايى يا ناتوانى بيمار وابسته است .

--> ( 1 ) . ب : الاسحار . ( 2 ) . اثنىعشر و صائم و دقاق را روده‌هاى فوقانى و اعور و قولون و مستقيم و نازل را روده‌هاى تحتانى مىگويند .